Cây có gai, cây có độc với trẻ nhỏ và thú cưng: lời kiêng dân gian và nguy cơ có thật trong nhà
Trả lời ngắn: Dân gian kiêng cây có gai trong nhà vì cho rằng gai làm khí xấu. Nguy cơ thật là gai làm trẻ trầy xước, và một số cây cảnh phổ biến như trúc đào, vạn niên thanh, lan ý, trầu bà có nhựa độc hoặc gây kích ứng khi nhai; hoa lily đặc biệt độc với mèo. Nhà có trẻ nhỏ, thú cưng nên đặt cây cao, chọn loài an toàn và biết số cấp cứu.
Lời kiêng "không trồng cây gai trong nhà" có từ lâu: xương rồng, hoa hồng có gai, hoa giấy bị cho là làm gia đình hay cãi vã. Cách giải thích đó thuộc về niềm tin; nhưng khi nhìn bằng mắt cha mẹ có con nhỏ, lời kiêng lại có lý theo một cách khác.
Bài này tách hai lớp: lớp kiêng dân gian và lớp nguy cơ thật. Lớp thứ hai đáng để mọi nhà có trẻ nhỏ, người già hay thú cưng đọc kỹ.
Lời kiêng cây có gai: hiểu theo dân gian
Phong thủy dân gian coi gai nhọn là "sát khí", đặt trong nhà dễ gây xung khắc. Nhiều nơi lại cho phép đặt xương rồng ở cửa sổ, ban công hướng ra ngoài như vật chắn.
Hai cách hiểu trái nhau cho thấy đây là niềm tin địa phương, không có quy tắc thống nhất. Nếu gia đình thoải mái với cây gai, đặt chúng nơi người ít chạm vào là đủ.
Nguy cơ thật của cây có gai
Trẻ chập chững hay vịn tay vào bất cứ thứ gì gần mình; gai xương rồng, gai hoa hồng, gai hoa giấy có thể đâm vào tay, mắt. Gai nhỏ của một số loài xương rồng rất khó gắp ra.
Cây gai nên đặt cao, ngoài tầm với, hoặc ở ban công có rào chắn. Người lớn tuổi mắt kém cũng dễ va vào chậu gai khi đi qua lối hẹp.
Trúc đào: đẹp mà rất độc
Trúc đào là cây hoa phổ biến ở hàng rào, công viên, có hoa hồng đỏ trắng đẹp. Toàn bộ cây chứa chất độc ảnh hưởng tim mạch, nguy hiểm nếu ăn phải, kể cả lá khô.
Không trồng trúc đào ở nơi trẻ nhỏ, thú cưng chơi; khi cắt tỉa đeo găng, không đốt cành vì khói cũng độc.
Vạn niên thanh, lan ý, trầu bà: nhựa gây kích ứng
Những cây chịu bóng phổ biến này chứa tinh thể canxi oxalat; nhai lá gây bỏng rát miệng, sưng lưỡi, chảy dãi, khó nuốt. Mèo, chó cũng bị tương tự.
Đặt chậu trên kệ cao, treo cao, hoặc chọn loài khác nếu nhà có trẻ dưới ba tuổi hay thú cưng hay cắn lá.
Hoa lily và mèo: nguy hiểm đặc biệt
Các loại hoa lily, kể cả phấn hoa và nước trong bình cắm, có thể gây tổn thương thận nghiêm trọng cho mèo dù chỉ một lượng nhỏ.
Nhà nuôi mèo không nên cắm lily trong nhà. Nếu nghi mèo đã liếm phấn hay cắn lá lily, đưa ngay tới bác sĩ thú y.
Cây có hạt, quả độc
Một số cây cảnh có quả, hạt đẹp mắt nhưng độc, trẻ dễ nhặt bỏ miệng. Thầu dầu, cam thảo dây (hạt đỏ đen) là những ví dụ hay được nhắc.
Quả rụng ở ban công, sân thượng cần nhặt dọn; dạy trẻ không ăn bất cứ quả lá nào trong vườn khi chưa hỏi người lớn.
Cây "an toàn" cho nhà có trẻ nhỏ, thú cưng
Một số loài thường được coi là ít độc: dây nhện, cây lá gan bạc, cau cảnh, dương xỉ boston, các loại rau thơm như húng quế, tía tô. Danh sách này để tham khảo, không thay được việc tra kỹ từng loài.
Ngay cả cây ít độc, ăn nhiều vẫn có thể gây nôn, đau bụng; đặt cao vẫn là nguyên tắc chung.
Đất chậu, phân bón, thuốc trừ sâu
Trẻ bốc đất chậu cho vào miệng, chó đào đất chậu là chuyện thường. Phân hóa học, thuốc trừ sâu trong đất nguy hiểm hơn chính cái cây.
Dùng phân hữu cơ đã ủ hoai, cất phân bón và thuốc ở tủ khóa, không dùng thuốc trừ sâu mạnh trong nhà.
Chậu nặng và kệ cao: nguy cơ đổ
Đặt cây lên cao để tránh trẻ chạm thì phải chắc chắn kệ được neo tường, chậu không đặt mép kệ. Trẻ kéo khăn trải, leo kệ có thể làm chậu rơi trúng người.
Chậu treo trần cần móc chịu lực, kiểm tra dây treo định kỳ.
Đọc tên cây trước khi mua
Tên gọi dân gian giống nhau nhưng là nhiều loài khác nhau. Hỏi tên khoa học hoặc chụp ảnh tra cứu trước khi mua giúp biết chính xác cây có độc hay không.
Cây quà tặng không rõ loài nên đặt cao cho tới khi biết chắc.
Khi trẻ hay thú cưng ăn phải cây lạ
Giữ bình tĩnh, lấy phần cây còn lại ra khỏi miệng, súc miệng cho trẻ bằng nước, mang theo mẫu cây hoặc ảnh khi đi khám.
Không tự gây nôn khi chưa có chỉ dẫn của nhân viên y tế. Với thú cưng, gọi bác sĩ thú y. Dấu hiệu khó thở, co giật, lơ mơ thì gọi cấp cứu ngay.
Lưu số khẩn cấp ở nơi dễ thấy
Số cấp cứu 115, số bệnh viện nhi gần nhà, số phòng khám thú y nên lưu trong điện thoại và dán ở tủ lạnh. Người giữ trẻ, ông bà cũng cần biết những số này.
Chuẩn bị trước vài phút có thể tiết kiệm rất nhiều thời gian lúc hoảng loạn.
Dung hòa kiêng dân gian và an toàn
Nếu ông bà muốn kiêng cây gai trong nhà, đó là lời kiêng trùng với an toàn cho cháu nhỏ, giữ được. Nếu muốn đặt xương rồng ở ban công làm vật chắn theo nếp nhà, đặt ngoài rào, nơi trẻ không ra một mình.
Phần quan trọng là cùng hiểu lý do thật để giữ nếp mà không ai bị thương.
Cây cho phòng bé
Phòng ngủ của trẻ sơ sinh tốt nhất không có chậu cây ngay cạnh cũi. Trẻ lớn hơn có thể có một chậu nhỏ an toàn trên kệ cao để học cách chăm cây.
Cho con tự tưới một chậu rau thơm ở ban công là cách dạy con yêu cây mà an toàn.
Hoa giấy, hoa hồng ở cổng và hàng rào
Hoa giấy, hồng leo ở cổng nhà đẹp nhưng gai dài dễ cào trẻ khi chạy ra vào. Cắt tỉa cành sát lối đi, buộc giàn gọn lên cao.
Đó cũng là cách giữ "lối vào thông thoáng", một yêu cầu cơ bản của phong thủy nhà ở.
Cây ngoài sân, ngoài cổng: hàng xóm và trẻ con đi ngang
Cây độc, cây gai trồng ngoài cổng có thể làm hại trẻ con hàng xóm đi ngang, hái hoa, bứt lá. Trúc đào, xương rồng gai dài sát lối đi chung nên cân nhắc thay hoặc dời vào trong.
Cây rủ cành ra lối đi cần cắt tỉa gọn để người đi đường không bị cào, xe không vướng.
Cây trong nhà có người già
Người cao tuổi mắt kém, đi lại chậm dễ vấp chậu cây đặt giữa lối, va vào lá nhọn của lưỡi hổ, dứa cảnh. Chậu cây nên đặt sát tường, lối đi thông thoáng, có đèn đủ sáng ban đêm.
Đĩa lót tràn nước làm sàn trơn cũng là nguy cơ té ngã; lau khô sau mỗi lần tưới.
Vật phẩm thay cây cho góc có trẻ nhỏ
Góc phòng khách nơi trẻ chơi nhiều có thể thay chậu cây bằng một món trang trí bền, không độc, không đổ vỡ, đặt trên kệ cao. Món bằng đồng hay gỗ chắc an toàn hơn món sứ mỏng, thủy tinh.
Nhiều nhà chọn một linh vật nhỏ bằng đồng hay đá đặt kệ cao; có thể tham khảo rồng, phượng, kỳ lân ở Thế Giới Phong Thủy, chọn món đế vững và không có chi tiết nhỏ dễ gãy.