Ghế, tư thế và nghỉ mắt cho người ngồi làm việc lâu: phần "phong thủy của cơ thể" ít ai nhắc tới
Trả lời ngắn: Ghế chỉnh sao cho bàn chân chạm sàn, đùi song song mặt đất, lưng có tựa ở vùng thắt lưng; màn hình cách mắt chừng một sải tay, mép trên ngang hoặc thấp hơn tầm mắt; cứ khoảng hai mươi phút nhìn xa vài giây và mỗi giờ đứng dậy đi lại. Phong thủy nói "thuận thì khí thông"; cơ thể ngồi thuận thì đỡ đau.
Phần lớn bài viết phong thủy về góc làm việc dừng ở hướng ngồi và vật phẩm. Nhưng người ngồi tám tiếng mỗi ngày biết rõ: thứ khiến họ mệt nhất là cái lưng, cái cổ và đôi mắt.
Phong thủy có một chữ hay dùng là "thuận": dòng chảy thuận, thế đất thuận. Áp chữ đó vào cơ thể người ngồi làm việc, ta có một bộ nguyên tắc rất thực tế mà người làm công thái học cũng khuyên.
Ghế quan trọng hơn bàn
Bàn đứng yên, ghế thì điều chỉnh theo người. Một chiếc ghế chỉnh được độ cao, có tựa lưng ôm vùng thắt lưng, đáng tiền hơn một chiếc bàn gỗ đắt.
Ghế không chỉnh được thì dùng đệm ngồi và gối tựa lưng để bù; bục kê chân cho người thấp.
Chiều cao ghế: chân chạm sàn, đùi song song
Ngồi sát lưng vào ghế, bàn chân đặt phẳng trên sàn, đùi song song mặt đất hoặc đầu gối hơi thấp hơn hông. Mép ghế không cấn vào khoeo chân.
Đây là cách đo theo chính cơ thể mình, chính xác hơn mọi bảng chiều cao tham khảo.
Chiều cao bàn và khuỷu tay
Khi thả lỏng vai, khuỷu tay gập khoảng vuông góc, mặt bàn phím ngang hoặc hơi thấp hơn khuỷu. Bàn cao quá thì vai nhô lên, bàn thấp quá thì cúi người.
Bàn cố định mà cao thì nâng ghế và kê chân; bàn thấp thì kê chân bàn hoặc dùng khay bàn phím.
Màn hình: một sải tay, mép trên ngang mắt
Màn hình đặt chính giữa, cách mắt chừng một sải tay, mép trên ngang hoặc hơi thấp hơn tầm mắt để mắt nhìn hơi xuống.
Dùng laptop lâu nên có giá kê nâng màn hình và bàn phím rời; cúi nhìn laptop đặt phẳng trên bàn là con đường ngắn nhất tới đau cổ.
Tựa lưng: đừng ngồi mép ghế
Ngồi mép ghế cúi về phía màn hình là tư thế phổ biến nhất khi tập trung. Kéo ghế sát bàn và tựa hẳn lưng vào ghế; đẩy màn hình gần lại nếu cần.
Phong thủy coi lưng không có chỗ dựa là "hở Huyền Vũ"; cơ thể thì gọi là cơ lưng phải gồng suốt.
Quy tắc nghỉ mắt 20-20-20
Cứ khoảng hai mươi phút, nhìn một vật ở xa chừng sáu mét trong khoảng hai mươi giây. Đây là cách nhớ phổ biến do giới nhãn khoa khuyên để mắt đỡ phải điều tiết gần liên tục.
Đặt bàn cạnh cửa sổ có tầm nhìn xa giúp làm việc này dễ hơn; không có thì nhìn xuống cuối phòng.
Chớp mắt và độ ẩm
Nhìn màn hình làm ta chớp mắt ít hơn hẳn, mắt khô rát. Máy lạnh thổi thẳng làm tình trạng tệ hơn.
Chỉnh luồng gió, uống đủ nước, nhắc mình chớp mắt. Khô mắt kéo dài, nhìn mờ, đau đầu thường xuyên thì nên đi khám mắt.
Đứng dậy mỗi giờ
Ngồi liền nhiều giờ không đổi tư thế là điều cơ thể không thích. Mỗi giờ đứng dậy đi lại vài phút, rót nước, vươn vai.
Họp điện thoại có thể đứng nói hoặc đi lại; bàn đứng hay bàn nâng hạ giúp đổi tư thế nhưng đứng cả ngày cũng mỏi, quan trọng là đổi.
Cổ tay và chuột
Cổ tay nên thẳng khi gõ phím và dùng chuột; kê cổ tay quá cao hay quá thấp dễ tê. Chuột đặt sát bàn phím để vai không phải với.
Đau, tê lan xuống ngón tay kéo dài là dấu hiệu nên đi khám, không chỉ đổi chuột.
Ánh sáng và tư thế liên quan với nhau
Màn hình lóa khiến người ta nghiêng đầu, cúi người tìm góc nhìn. Sửa ánh sáng trước khi kết luận ghế sai.
Đèn bàn đặt đúng phía giúp không phải cúi sát trang giấy khi đọc viết.
Khoảng trống quanh ghế
Ghế cần chỗ lùi ra vào và xoay; bàn kê sát giường hay tủ làm ghế bị kẹt, người ngồi phải vặn mình đứng lên.
Thảm dưới ghế có bánh xe nên phẳng mép để không vấp.
Người lớn tuổi và người có bệnh cột sống
Ghế cho người lớn tuổi nên có tay vịn để chống khi đứng dậy, đệm không quá mềm lún. Người có bệnh cột sống nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên phục hồi chức năng về tư thế phù hợp.
Không có chiếc ghế nào chữa được đau lưng; nó chỉ giúp không làm tệ thêm.
Phong thủy chữ "thuận" áp vào cơ thể
Thế ngồi thuận là lưng có dựa, mắt nhìn thoáng, tay với tới đồ cần dùng mà không vươn người. Đồ dùng thường xuyên ở trong tầm tay, đồ ít dùng cất xa.
Cách sắp này giảm động tác thừa, đúng như cách phong thủy nói về dòng khí đi thông, không vòng vèo.
Bàn đứng và bàn nâng hạ: có đáng mua không
Bàn nâng hạ cho phép đổi giữa ngồi và đứng trong ngày. Nó hữu ích với người ngồi rất lâu, nhưng không phải phép màu: đứng cả ngày cũng mỏi chân, mỏi lưng như ngồi cả ngày.
Cách dùng hợp lý là đổi tư thế theo nhịp, chẳng hạn đứng khi gọi điện, ngồi khi viết. Khi đứng, màn hình vẫn phải ở ngang tầm mắt, khuỷu tay vẫn khoảng vuông góc với mặt bàn phím.
Giãn cơ ngắn ngay tại bàn
Vài động tác giãn cổ, xoay vai, duỗi cổ tay mỗi giờ giúp đỡ cứng cơ. Không cần thảm tập hay quần áo thể thao; ngay tại ghế cũng làm được trong một hai phút.
Đau tăng khi giãn, tê lan xuống tay chân là tín hiệu nên dừng và đi khám, không cố tập thêm.
Ngủ đủ: phần nền mà ghế không thay được
Thiếu ngủ thì ngồi ghế nào cũng mỏi, nhìn màn hình nào cũng mờ. Một giấc ngủ đủ là thứ "bảo trì" cơ thể rẻ nhất cho người làm việc lâu.
Làm tại nhà dễ trượt giờ ngủ; giữ một mốc tắt máy cố định giúp cơ thể có nhịp. Phong thủy nói phòng ngủ là chỗ dưỡng khí; ngủ đủ là cách dưỡng khí thiết thực nhất.
Nước uống và ánh nắng giữa ngày
Một bình nước đặt trên bàn nhắc uống đều trong ngày, đỡ khô mắt, đỡ mệt. Giờ nghỉ trưa ra ban công hay cửa sổ đón chút nắng sáng giúp đồng hồ sinh học ổn định hơn.
Những việc nhỏ này không tốn tiền, nhưng khi cộng lại qua nhiều tháng làm việc tại nhà thì khác biệt rất rõ.
Kính và màn hình: khi nào nên đi khám mắt
Nhiều người mua kính lọc ánh sáng xanh với hy vọng hết mỏi mắt. Phần lớn mỏi mắt khi làm máy tính đến từ khoảng cách nhìn gần liên tục, chớp mắt ít và ánh sáng chưa hợp, chứ không riêng ánh sáng xanh.
Nếu đã chỉnh ánh sáng, màn hình, nhịp nghỉ mà vẫn nhìn mờ, nhức đầu, phải nheo mắt, nên đi khám mắt để kiểm tra tật khúc xạ. Có khi chỉ cần một cặp kính đúng độ là hết những khó chịu tưởng chừng do ghế, do bàn.
Món nhỏ nhắc giờ nghỉ
Một đồng hồ cát, một chuông nhỏ hay một vật nhỏ đặt cạnh màn hình để mỗi lần nhìn thấy thì nhớ ngẩng lên, nhìn xa, vươn vai. Món nhắc nhở hữu ích nhất là món mình thích nhìn.
Nhiều người chọn một hồ lô nhỏ hay một linh vật bằng đá đặt góc bàn làm điểm dừng mắt; có thể xem hồ lô ở Thế Giới Phong Thủy và chọn cỡ vừa lòng bàn tay.