Cầu thang giữa nhà ống: vị trí, hướng lên, số bậc theo sinh lão bệnh tử và những con số an toàn
Trả lời ngắn: trong nhà ống, cầu thang thường đặt ở khoảng giữa chiều sâu, dọc một bên tường, đi kèm giếng trời. Dân gian kiêng cầu thang đâm thẳng ra cửa chính và kiêng cầu thang nằm đúng tâm nhà. Số bậc hay được đếm theo vòng sinh, lão, bệnh, tử và chọn bậc cuối rơi vào chữ sinh. Nhưng trước khi đếm chữ, chiều cao và chiều rộng bậc, lan can, ánh sáng mới là những thứ quyết định cầu thang có an toàn cho người già và trẻ nhỏ hay không.
Nhà ống bốn, năm tầng thì mỗi ngày người trong nhà lên xuống cầu thang hàng chục lần. Một cầu thang dốc, tối, bậc không đều là nơi té ngã trong nhà hay xảy ra nhất. Phong thủy cũng coi cầu thang là đường dẫn khí giữa các tầng, nên cả hai cách nhìn đều cho cầu thang một vị trí quan trọng.
Vị trí cầu thang trong nhà ống
| Vị trí | Hay gặp ở | Nhận xét |
|---|---|---|
| Đầu nhà, sát mặt tiền | Nhà ống kinh doanh tầng trệt | Giữ tầng trệt trọn vẹn để bán hàng, nhưng khách vào dễ nhìn lên khu ở; dân gian ngại cầu thang sát cửa |
| Giữa nhà, dọc một bên tường | Phần lớn nhà ống | Chia nhà thành khu trước, khu sau; kết hợp giếng trời lấy sáng |
| Cuối nhà | Nhà ống ngắn, nhà có sân trước | Giữ trọn phòng khách và phòng ngủ phía trước, nhưng đi lên phải xuyên qua cả nhà |
Phương án giữa nhà phổ biến vì vừa cân bằng diện tích trước sau, vừa gom được giếng trời và cầu thang thành một lõi thông thoáng. Một số thầy phong thủy không ưa cầu thang nằm đúng tâm nhà, vì coi trung cung bị khuấy động. Trong nhà ống, giữa chiều sâu thường không trùng với tâm nhà nếu cầu thang đặt sát một bên tường, nên điều kiêng này ít gây khó.
Cầu thang đối thẳng cửa chính
Kiêng kỵ này giống với căn hộ: mở cửa ra là thấy chân cầu thang lao thẳng tới, dân gian cho rằng khí từ trên tầng đổ thẳng ra ngoài, tài lộc khó giữ. Nhìn từ đời sống, người lạ bước vào cửa là thấy ngay lối lên khu ở riêng, và trẻ nhỏ chạy từ trên xuống dễ lao thẳng ra cửa, ra đường.
Cách xử lý thường thấy là xoay hướng bậc đầu tiên sang một bên, làm chiếu nghỉ đầu tiên rẽ ngang, hoặc đặt một bình phong hay kệ thấp giữa cửa và chân thang. Với nhà đã xây, kệ hoặc bình phong là giải pháp nhanh nhất.
Đếm bậc theo sinh lão bệnh tử
Cách đếm dân gian: đếm từ bậc thứ nhất, lần lượt sinh, lão, bệnh, tử, rồi lặp lại. Bậc cuối cùng của một vế thang hoặc của cả cầu thang nên rơi vào chữ sinh. Muốn vậy thì số bậc chia cho 4 phải dư 1, tức là các số như 17, 21, 25.
| Số bậc | Chia 4 dư | Bậc cuối rơi vào |
|---|---|---|
| 17 | 1 | Sinh |
| 18 | 2 | Lão |
| 19 | 3 | Bệnh |
| 20 | 0 | Tử |
| 21 | 1 | Sinh |
| 25 | 1 | Sinh |
Có những điểm người ta không thống nhất. Có người đếm theo từng vế thang giữa hai chiếu nghỉ, có người đếm cả lượt từ tầng này lên tầng kia. Có người tính cả mặt chiếu nghỉ như một bậc, có người không. Có nơi dùng vòng năm chữ thêm chữ khổ. Khi nhờ thợ hoặc thầy tính, nên hỏi rõ cách đếm và thống nhất trước khi đổ bê tông.
Những con số an toàn quan trọng hơn
Một cầu thang dễ đi phụ thuộc vào chiều cao bậc và chiều rộng mặt bậc. Kinh nghiệm thi công nhà ở thường dùng chiều cao bậc khoảng 15 tới 18 cm, mặt bậc rộng khoảng 25 tới 30 cm, và giữ quy tắc hai lần chiều cao cộng một lần chiều rộng nằm quanh 60 tới 64 cm, gần với bước chân tự nhiên của người lớn. Bậc cao trên 19 cm thì người già lên rất mệt, bậc hẹp dưới 22 cm thì xuống thang dễ trượt gót.
Điều quan trọng không kém là mọi bậc phải cao bằng nhau. Một bậc chênh vài phân so với các bậc khác, thường là bậc đầu hoặc bậc cuối do sai số khi lát sàn, là thứ khiến người quen nhịp chân bị hụt. Khi số bậc theo chữ sinh buộc mình phải làm bậc cao hơn hoặc thấp hơn thoải mái, hãy ưu tiên chiều cao đều và vừa chân.
- Chiều rộng vế thang trong nhà ở thường từ khoảng 80 cm trở lên, đủ để hai người tránh nhau và khiêng đồ đạc.
- Lan can cao khoảng 0,9 tới 1 m, nan đứng khe hẹp, không có thanh ngang cho trẻ leo.
- Có tay vịn ít nhất một bên, cầm nắm được, chạy liền suốt vế thang.
- Mũi bậc có rãnh hoặc nẹp chống trơn, đặc biệt với bậc đá bóng.
- Đèn chiếu sáng cả đầu và chân thang, công tắc hai đầu hoặc đèn cảm ứng.
Gầm cầu thang: dùng làm gì
Gầm cầu thang trong nhà ống là khoảng không giá trị, nhưng phong thủy có vài kiêng kỵ. Nhiều người kiêng đặt bàn thờ, giường ngủ hay bếp dưới gầm thang vì bị bước chân giẫm trên đầu. Đặt nhà vệ sinh dưới gầm thang cũng được nhiều người tránh. Những chức năng thường được chọn là kho nhỏ, tủ giày, chỗ để máy giặt, góc đọc sách hoặc tiểu cảnh cây và sỏi.
Nếu làm tiểu cảnh dưới gầm thang cạnh giếng trời, chọn cây chịu bóng và có đèn bổ sung. Một số nhà đặt hòn non bộ hoặc bể cá nhỏ ở đây theo quan niệm tụ thủy; nếu làm vậy nên có bơm lọc và nắp an toàn khi nhà có trẻ nhỏ.
Cầu thang xoắn ốc và cầu thang không có tay vịn
Cầu thang xoắn ốc tiết kiệm diện tích nhưng mặt bậc phía trong rất hẹp, đi xuống dễ trượt. Phong thủy cũng không ưa vì cho rằng giống mũi khoan xuyên nhà. Với nhà ống có người lớn tuổi, nên tránh cầu thang xoắn làm thang chính. Cầu thang bậc gỗ đặt trên một dầm không lan can trông hiện đại, nhưng với nhà có trẻ nhỏ thì nên thêm lan can kính hoặc lưới, ít nhất cho đến khi trẻ đủ lớn.
Ánh sáng cho cầu thang
Cầu thang cạnh giếng trời được hưởng ánh sáng tự nhiên ban ngày. Ban đêm, đèn hắt chân tường từng bậc hoặc đèn cảm ứng giúp người dậy đêm xuống bếp không phải bật đèn chói. Phong thủy coi cầu thang tối là khí bị nghẽn; với người già mắt kém, cầu thang tối là chỗ ngã. Hai cách nhìn lại cùng một lời khuyên.
Một số gia đình đặt một món trang trí nhỏ ở chiếu nghỉ đầu tiên, như một chậu cây hoặc một tượng nhỏ, để tạo điểm dừng mắt. Nếu chọn, hãy đặt sát tường, không lấn vào lối đi. Có thể tham khảo các mẫu tượng Di Lặc cỡ nhỏ hoặc một bình gốm để đặt trong hốc tường, không đặt trên bậc thang.
Sửa cầu thang cũ: làm gì trước
- Đo chiều cao từng bậc, đánh dấu bậc nào chênh nhiều.
- Lắp hoặc kéo dài tay vịn cho chạy suốt.
- Thêm nẹp chống trơn mũi bậc, đèn chiếu sáng đầu và chân thang.
- Lắp cửa chắn ở đầu và chân thang nếu nhà có trẻ dưới ba tuổi.
- Sau đó mới tính chuyện đổi hướng bậc đầu hay số bậc, vì những việc này cần thợ và có khi cần kỹ sư.