Giếng trời cho nhà ống sâu hẹp: đặt ở đâu, rộng bao nhiêu, che mưa thế nào để nhà sáng mà không ướt

Trả lời ngắn: nhà ống dài trên khoảng 15 m mà chỉ có mặt tiền lấy sáng thì phần giữa và cuối nhà gần như luôn tối. Một giếng trời đặt ở khoảng giữa chiều sâu nhà, thường cạnh cầu thang, đưa được ánh sáng và gió xuống tới tầng trệt. Diện tích thường gặp từ khoảng 2 tới 6 m², mái che phải có khe thoát nhiệt, đáy giếng phải có thoát nước, và lan can quanh giếng ở các tầng trên phải đủ cao cho trẻ nhỏ.

Nhà ống là kiểu nhà rất Việt Nam: mặt tiền hẹp 3 đến 5 m, chiều sâu 15 đến 25 m, hai bên áp sát nhà hàng xóm. Kiểu nhà này tiết kiệm đất phố nhưng có một nhược điểm cố hữu: chỉ có hai đầu nhà là tiếp xúc với trời. Giếng trời sinh ra để mở thêm một mặt thứ ba, theo chiều đứng.

Phong thủy nhìn giếng trời thế nào

Trong phong thủy, khoảng trống giữa nhà gần với khái niệm thiên tỉnh, nơi trời và đất thông nhau, khí được lưu chuyển từ trên xuống dưới. Nhà sâu mà không có chỗ thở thì khí ứ đọng ở phần giữa, người xưa cho rằng sinh bệnh tật, u uất. Nhà có giếng trời hợp lý thì sáng, thoáng, khí được thay mới. Cách nói khác nhau, nhưng người làm kiến trúc và người làm phong thủy ở điểm này gần như cùng ý.

Điểm khác là phong thủy có vài kiêng kỵ riêng. Một số thầy không ưa giếng trời nằm đúng tâm nhà, vì cho rằng trung cung bị thủng. Một số khác lại không quan tâm, miễn là giếng có cây xanh và nước mưa không đọng. Có người kiêng nước mưa từ giếng trời chảy thẳng ra cửa trước, vì coi là tiền tài trôi ra ngoài; thực tế thì nước chảy ra cửa trước cũng làm ướt lối đi chính.

Đặt giếng trời ở đâu

Với nhà sâu khoảng 15 tới 18 m, phương án giếng trời cạnh cầu thang ở giữa nhà là phổ biến nhất vì gom hai khoảng trống lại một chỗ. Với nhà trên 20 m, nhiều kiến trúc sư làm thêm một giếng nhỏ ở cuối nhà cho bếp và nhà vệ sinh.

Rộng bao nhiêu là đủ

Không có con số cố định, vì lượng sáng phụ thuộc vào chiều cao nhà, hướng nắng và màu tường giếng. Kinh nghiệm thường gặp: giếng trời nên có cạnh ngắn ít nhất khoảng 1,2 tới 1,5 m thì ánh sáng mới xuống được tới tầng trệt của nhà bốn, năm tầng. Giếng quá hẹp và cao giống cái ống khói, ánh sáng chỉ tới được hai tầng trên cùng.

Tường giếng sơn màu sáng, ít bóng giúp phản xạ ánh sáng xuống sâu hơn. Ô cửa kính trong nhà mở ra giếng nên rộng để ánh sáng từ giếng lan vào phòng, nếu không giếng sáng mà phòng vẫn tối.

Mái che: kính, poly hay để trống

Giếng trời để trống hoàn toàn thì thông gió tốt nhất nhưng mưa tạt, lá rụng, chim bồ câu vào nhà. Phần lớn nhà phố chọn mái che có khe hở để vừa che mưa vừa thoát nhiệt.

• Kính cường lực nhiều lớp: bền, trong, nhưng nóng nếu không có khe thoát khí nóng và không có lam che nắng.
• Tấm polycarbonate: nhẹ, rẻ, dễ thay, nhưng ngả vàng theo năm và kêu lộp độp khi mưa.
• Mái kính có khe thoáng cao khoảng 30 tới 50 cm quanh chu vi: khí nóng bốc lên thoát ra ngoài, mưa thẳng đứng không vào.
• Lam che nắng hoặc rèm cuốn dưới mái kính: giảm nắng gắt mùa hè cho hướng Tây và Nam.

Mái kính không có khe thoát nhiệt biến giếng trời thành nhà kính, tầng trên cùng nóng hầm hập. Đây là lỗi rất hay gặp khi chủ nhà muốn kín cho sạch mà quên chuyện nhiệt.

Đáy giếng: thoát nước và chống thấm

Dù có mái che, mưa to gió lớn vẫn hắt vào, lá cây và bụi vẫn rơi xuống. Đáy giếng ở tầng trệt nên có hố thu nước, ống thoát riêng, sàn dốc về hố thu và lớp chống thấm kỹ ở chân tường. Nếu làm sân có cây, cần lớp đất trồng có thoát nước bên dưới để rễ không úng.

Nước mưa từ giếng không nên dẫn chảy ra mặt tiền trước nhà. Ngoài lý do phong thủy, lối đi chính ướt và rêu là chuyện trơn trượt thật, nhất là với nhà có người lớn tuổi.

An toàn: lan can và vật rơi

Giếng trời thông nhiều tầng là một khoảng rơi tự do. Lan can quanh giếng ở mỗi tầng phải cao từ khoảng 1,1 m trở lên, nan đứng với khe hở nhỏ đủ để trẻ nhỏ không chui đầu qua được, và không có thanh ngang để trẻ leo. Không để chậu cây, đồ trang trí trên mép lan can vì có thể rơi xuống người bên dưới.

Một giếng trời đẹp nhưng lan can thấp là một cái hố đẹp. Ưu tiên an toàn trước khi bàn tới cây gì, đá gì dưới đáy giếng.

Cây và nước dưới đáy giếng

Đáy giếng trời ở tầng trệt thường được làm tiểu cảnh: vài khóm cây ưa bóng bán phần, sỏi trắng, đôi khi một bể nước nhỏ. Người theo phong thủy thích có nước và cây vì tượng trưng cho sinh khí. Cần nhớ bể nước tù đọng là nơi muỗi đẻ trứng; nếu làm nước thì nên có bơm tuần hoàn hoặc thả cá nhỏ ăn bọ gậy, và vệ sinh định kỳ. Cây chọn loại chịu được ánh sáng gián tiếp vì đáy giếng chỉ có nắng trực tiếp vài giờ quanh trưa.

Ai muốn đặt một món trang trí theo phong thủy ở tiểu cảnh, những món bằng đá hoặc gốm chịu được ẩm là hợp nhất, như các mẫu cá chép bằng đá, gốm đặt cạnh khay nước. Tránh đồ gỗ, đồ đồng đặt ngoài trời mưa vì nhanh hỏng.

Giếng trời và tiếng ồn, mùi giữa các tầng

Một điều ít ai nói trước: giếng trời thông tầng cũng là đường đi của âm thanh và mùi. Tiếng tivi tầng trệt, mùi nấu ăn từ bếp, tiếng nói chuyện đều theo khoảng trống đi lên các phòng ngủ phía trên. Nếu phòng ngủ mở cửa kính ra giếng, nên chọn cửa kín có gioăng, đóng lại khi ngủ. Bếp đặt sát giếng trời thì máy hút mùi càng cần hút ra ngoài, đừng để khói dầu bốc lên bám vào mái kính.

Nhà đã xây, muốn thêm giếng trời

Mở thêm giếng trời cho nhà đã xây là việc can thiệp vào sàn và có thể vào dầm, nên phải có kỹ sư kết cấu khảo sát trước. Cắt sàn không đúng cách có thể làm yếu cả kết cấu nhà, ảnh hưởng tới cả nhà hàng xóm áp tường. Quy định về sửa chữa, cải tạo nhà ở có cần xin phép hay không thay đổi theo thời gian và từng địa phương, nên hỏi cơ quan quản lý xây dựng nơi mình ở.

Trong nhiều trường hợp, thay vì mở giếng trời, có thể làm một ô lấy sáng nhỏ hơn trên mái tầng thượng kèm ống dẫn sáng, hoặc thay sàn một đoạn cạnh cầu thang bằng sàn kính cường lực để ánh sáng lọt xuống. Những giải pháp này ít can thiệp kết cấu hơn.

Câu hỏi thường gặp