Vị trí bếp trong nhà: bếp giữa nhà, bếp nhìn thẳng cửa chính, bếp dưới nhà vệ sinh và cách xử lý
Trả lời ngắn: phong thủy thường khuyên đặt bếp ở phía sau ngôi nhà, không đặt ở tâm nhà, không để người đứng ở cửa chính nhìn thẳng vào bếp, không đặt bếp ngay dưới nhà vệ sinh tầng trên và không dựa lưng vào tường phòng ngủ hay phòng thờ. Các lời dặn này phần lớn trùng với chuyện thực tế: mùi khói, nhiệt, nguy cơ thấm và sự riêng tư của gian bếp.
Hướng bếp được bàn nhiều, nhưng vị trí của bếp trong ngôi nhà còn quan trọng hơn. Một căn bếp đúng hướng mà nằm ngay giữa nhà, khói tỏa khắp các phòng, hay nằm dưới nhà vệ sinh tầng trên thì chuyện hướng chẳng còn mấy ý nghĩa.
Bài này đi qua những vị trí bếp hay bị kiêng và lý do đằng sau, rồi gợi ý cách xử lý cho nhà ống, nhà phố và căn hộ.
Vì sao bếp thường được đặt phía sau nhà
Trong nếp nhà Việt truyền thống, bếp là gian phụ ở phía sau hoặc bên cạnh nhà chính. Lý do rất thực: bếp củi nhiều khói và tro, cần cách xa nơi thờ cúng và tiếp khách, gần giếng nước và sân sau.
Phong thủy giải thích theo cách khác: phía trước nhà là nơi "nạp khí", cần sáng sủa, sạch sẽ; bếp là nơi "đốt" và nhiều mùi, nên lui về sau. Nhà ống hiện đại vẫn hay đặt bếp ở cuối tầng trệt, nối ra sân sau hoặc giếng trời.
Bếp ở tâm nhà: vì sao bị kiêng
Tâm nhà, hay "trung cung", được coi là nơi khí của cả ngôi nhà tụ lại. Đặt bếp lửa ở đây được xem như "lửa đốt tâm nhà".
Ở góc thực tế, bếp giữa nhà thường không có tường ngoài nên khó làm đường thoát khói, mùi dầu mỡ và nhiệt tỏa sang mọi phòng. Nhà ống sâu mà đặt bếp giữa thì phía sau bếp lại thường là khu tối, kém thông gió.
Nếu không đổi được vị trí, ưu tiên máy hút mùi có ống thoát ra ngoài, cửa trượt hoặc vách kính ngăn bếp với phòng khách, và giữ tâm nhà gọn, không chất đồ.
Bếp nhìn thẳng từ cửa chính
Lời kiêng phổ biến: đứng ở cửa chính mà thấy ngay bếp thì "tài lộc vào nhà bị lửa đốt". Đây có lẽ là lời dặn được nhắc nhiều nhất với nhà ống, vì cửa trước và bếp thường thẳng một trục.
Thực tế, gian bếp lộ ra từ cửa chính khiến khách đi ngang thấy hết chén bát, đồ ăn; gió từ cửa thổi thẳng vào bếp ga làm lửa chập chờn. Che bớt tầm nhìn vừa đẹp vừa an toàn hơn.
Cách xử lý không cần xây tường: kệ để đồ cao ngang vai, vách lam gỗ, rèm hạt, hay một tủ trang trí đặt giữa phòng khách và bếp. Chỉ cần người đứng ở cửa không nhìn thẳng được vào mặt bếp.
Bếp dưới nhà vệ sinh tầng trên
Đây là lời kiêng vừa phong thủy vừa kỹ thuật. Phong thủy cho rằng chỗ "ô uế" đè lên chỗ nấu ăn là xấu. Kỹ thuật thì lo chuyện ống thoát nước của nhà vệ sinh đi qua trần bếp, một khi rò rỉ thì nước bẩn nhỏ xuống đúng khu nấu.
Nhà xây mới nên đặt nhà vệ sinh các tầng chồng lên nhau và lệch khỏi khu bếp. Nhà đã xây thì chống thấm kỹ sàn nhà vệ sinh phía trên, làm trần thạch cao có khe kiểm tra để phát hiện rò sớm, và đừng đặt bếp ngay dưới vị trí bồn cầu.
Bếp sát tường phòng ngủ hay phòng thờ
Phong thủy kiêng lưng bếp dựa vào tường phòng ngủ, vì hơi nóng và "lửa" truyền sang chỗ ngủ. Tường giữa bếp và phòng ngủ mỏng thì đúng là phòng ngủ bị nóng, ám mùi và có tiếng ồn khi nấu.
Với phòng thờ, nếp xưa giữ bàn thờ ở nơi cao ráo, yên tĩnh, tránh xa chỗ nấu nướng. Nếu bàn thờ và bếp cùng một bức tường, nên đổi bàn thờ sang tường khác, hoặc chí ít đừng để bếp ngay sau lưng bàn thờ.
Bếp cạnh cầu thang và lối đi
Nhà ống hay đặt bếp sát chân cầu thang. Người lên xuống đi ngay sau lưng người nấu, trẻ con chạy qua khu có nồi nước sôi là chuyện đáng lo hơn bất cứ lời kiêng nào.
Nên chừa lối đi đủ rộng giữa chân cầu thang và khu nấu, hoặc dùng một quầy bar thấp làm ranh giới. Nồi đặt trên bếp luôn quay cán vào trong.
Căn hộ: vị trí bếp gần như cố định
Căn hộ chung cư có vị trí bếp do thiết kế, gắn với hộp gen, đường gas, đường hút khói chung. Dời bếp thường không được phép hoặc rất tốn kém.
Việc làm được trong căn hộ là xử lý tầm nhìn từ cửa vào bếp, làm cửa lùa cho bếp hở, và chọn hút mùi đủ công suất. Nếu bếp gần cửa chính, đặt tủ giày hoặc kệ cao ở lối vào để che bớt.
Bảng tóm tắt các vị trí và cách xử lý
| Vị trí | Lời kiêng | Rủi ro thật | Xử lý |
|---|---|---|---|
| Tâm nhà | Lửa đốt trung cung | Khói, nhiệt lan khắp nhà | Hút mùi thoát ngoài, vách ngăn |
| Nhìn thẳng cửa chính | Tài lộc bị đốt | Gió lùa, lộ bếp | Kệ cao, vách lam, rèm |
| Dưới nhà vệ sinh | Ô uế đè bếp | Rò nước bẩn | Chống thấm, trần có khe kiểm tra |
| Sát phòng ngủ | Lửa vào chỗ ngủ | Nóng, mùi, ồn | Tường cách nhiệt, đổi phòng |
| Chân cầu thang | Khí động | Va chạm khi nấu | Quầy ngăn, lối đi rộng |
Nhà xây mới: nên chọn chỗ bếp thế nào
Khi còn trên bản vẽ, nên đặt bếp ở phía sau, có tường ngoài để làm cửa sổ và ống thoát khói, cạnh sân sau hoặc giếng trời. Nhà vệ sinh các tầng xếp chồng nhau ở một góc khác, không trên đầu bếp.
Bàn ăn đặt giữa bếp và phòng khách làm vùng chuyển tiếp. Người ngồi ăn vẫn nhìn thấy khách, khách không nhìn thẳng vào bếp. Bố trí như vậy giải được gần hết các lời kiêng mà chẳng cần vật hóa giải nào.
Đừng đập bếp chỉ vì nghe dọa
Dời bếp kéo theo đường gas, điện, nước, thoát khói, rất tốn kém và dễ rò rỉ nếu làm vội. Trước khi quyết, hãy kiểm xem căn bếp hiện tại có thật sự gây phiền: nóng, ám mùi, thấm nước, chật lối đi. Nếu không, những thay đổi nhỏ như vách che, hút mùi, tủ ngăn đã đủ.
Phòng ăn: đặt ở đâu so với bếp
Phòng ăn nối bếp với phần còn lại của nhà. Phong thủy thích bàn ăn ở chỗ sáng, ấm, không nằm ngay dưới xà ngang và không đối thẳng cửa nhà vệ sinh. Người ngồi ăn nên thấy được lối vào thay vì quay lưng ra cửa.
Về sinh hoạt, bàn ăn sát bếp giúp bưng món nóng nhanh, nhưng cần lối đi ít nhất khoảng 80 đến 90 cm phía sau ghế để người kéo ghế không chắn đường người bưng nồi. Nhà ống hẹp có thể dùng bàn ăn áp tường hoặc bàn gấp để giữ lối đi.
Nếu cửa nhà vệ sinh mở ra phòng ăn, nên giữ cửa luôn đóng, lắp tay co thủy lực để cửa tự khép, và đặt quạt hút mùi hoạt động tốt. Chi tiết về bàn ăn có bài riêng.
Kiểm nhanh vị trí bếp trước khi mua hoặc thuê nhà
- Bếp có tường ngoài hoặc ống thoát khói không.
- Phía trên trần bếp có nhà vệ sinh không, trần có vết ố nước không.
- Đứng ở cửa chính có nhìn thẳng vào mặt bếp không.
- Lưng bếp có dựa vào tường phòng ngủ hay bàn thờ không.
- Bếp có sát chân cầu thang, lối đi chính không.
Một căn nhà trả lời "không" cho câu 2 đến câu 5 và "có" cho câu 1 thì phần lớn lời kiêng về vị trí bếp đã được giải từ đầu.
Chút trang trí cho khu bếp và phòng ăn
Ranh giới giữa bếp và phòng khách là chỗ đẹp để đặt một kệ trang trí: bình hoa, sách nấu ăn, một vật trang trí mang ý may mắn. Đặt xa lửa, nơi khô ráo.
Nếu muốn một món nhỏ mang ý thuận hòa cho kệ ngăn phòng ăn, có thể xem nhóm vật phẩm may mắn tại thegioiphongthuy.com; ưu tiên món dễ lau vì khu này luôn có hơi dầu.