Hướng bếp "tọa hung hướng cát": xác định hướng bếp ga, bếp từ cho đúng và dùng tới đâu là vừa

Trả lời ngắn: theo Bát Trạch, bếp nên "tọa hung hướng cát": lưng bếp (phía sau mặt bếp, chỗ tường) đặt ở một trong bốn phương xấu của chủ nhà, còn mặt bếp nhìn về một trong bốn phương tốt. Hướng bếp ga lấy theo hướng mà núm vặn và ngọn lửa quay ra, tức là ngược với lưng bếp; bếp từ lấy theo cùng cách. Đây là lời dặn tham khảo, xếp sau ba thứ có thật: bếp có thông gió, không sát cửa sổ gió lùa, và không đặt dưới chỗ thấm nước từ tầng trên.

Hỏi chuyện phong thủy bếp, gần như ai cũng nghe câu "tọa hung hướng cát". Câu này ngắn, dễ nhớ, nhưng khi đứng giữa căn bếp thật với cửa sổ, ống thoát khói, đường ống nước cố định thì lại rất dễ hiểu sai: lấy nhầm hướng, áp nhầm tuổi, hoặc đập phá cả dãy tủ chỉ để xoay bếp vài chục độ.

Bài này đi từng bước: câu "tọa hung hướng cát" nói gì, lấy hướng bếp ga và bếp từ thế nào, áp tuổi ai, và lúc nào nên đặt lời dặn này xuống dưới những chuyện thực tế hơn.

"Tọa hung hướng cát" nghĩa là gì

"Tọa" là chỗ ngồi, ở đây là lưng bếp, phía bếp tựa vào. "Hướng" là phía mặt bếp quay ra. Trong Bát Trạch, mỗi người có bốn phương tốt (Sinh Khí, Thiên Y, Diên Niên, Phục Vị) và bốn phương xấu (Tuyệt Mệnh, Ngũ Quỷ, Lục Sát, Họa Hại) tính theo cung phi.

Lời dặn cho bếp đi ngược với phòng ngủ hay bàn làm việc: chỗ khác thì ngồi ở phương tốt, riêng bếp thì "ngồi" ở phương xấu để lửa "đốt" cái hung, còn miệng bếp quay về phương tốt để đón cái cát. Người xưa nhìn bếp như nơi biến sống thành chín, nên gán cho nó vai trò "trấn" cái xấu.

Hiểu như vậy để thấy đây là một quy ước biểu tượng của một trường phái, không phải phép đo vật lý. Huyền Không Phi Tinh xét bếp theo cách khác, và nhiều thầy phong thủy chỉ dặn bếp tránh vài chỗ chứ không bắt xoay theo tuổi.

Hướng bếp ga lấy theo đâu

Với bếp ga, cách lấy phổ biến nhất hiện nay là theo hướng núm vặn: người đứng nấu quay mặt vào bếp, núm vặn quay về phía người đứng thì hướng bếp là hướng ngược với mặt người, tức hướng từ tường nhìn ra người nấu. Nói gọn: đứng ở tường sau bếp nhìn ra, đó là hướng bếp.

Ngày xưa có thuyết lấy hướng theo "miệng bếp" là chỗ cho củi vào. Với bếp ga, bếp hồng ngoại hiện đại không còn miệng cho củi, nên hầu hết sách mới đều thống nhất lấy theo mặt núm vặn. Nếu gặp thầy lấy theo cách khác, cứ hỏi rõ thầy lấy theo phía nào để khỏi đo lệch.

Đo bằng la bàn điện thoại: đứng sát mặt bếp, lưng quay vào tường bếp, cầm điện thoại nằm ngang, tránh xa nồi kim loại, tủ lạnh và bếp từ đang bật, đọc độ. Đo hai, ba lần ở những điểm cách nhau nửa mét rồi lấy số giữa.

Bếp từ có cần xem hướng không

Bếp từ không có ngọn lửa thật, nên có người cho rằng không cần xem hướng. Phần lớn người làm nghề vẫn coi bếp từ là "bếp" vì nó cùng vai trò nấu chín, và lấy hướng giống bếp ga: theo phía bảng điều khiển quay ra người nấu.

Có hai điểm khác cần biết. Một, bếp từ dễ đặt ở đảo bếp, khi đó lưng bếp không tựa tường, chuyện "tọa" trở nên khó định. Hai, bếp từ làm nhiễu la bàn điện thoại, nên đo khi bếp tắt và dời nồi đi.

Nếu chỉ thay bếp ga bằng bếp từ trên đúng vị trí cũ, hướng bếp giữ nguyên, không cần tính lại.

Áp tuổi ai: chồng, vợ hay người nấu

Sách Bát Trạch truyền thống tính theo cung phi của người chủ gia đình, thường là người đàn ông trụ cột. Ngày nay nhiều gia đình người đứng tên nhà, người kiếm chính và người nấu chính là ba người khác nhau.

Cách làm thường gặp: lấy tuổi người trụ cột kinh tế hoặc người đứng tên nhà. Một số thầy lấy theo người nấu chính vì "người đứng bếp ngày ngày". Không có quy định duy nhất, nên chọn một người, giữ nhất quán cho cả nhà, đừng mỗi lần hỏi lại đổi một người.

Nếu hai vợ chồng khác nhóm Đông tứ mệnh và Tây tứ mệnh, hướng tốt của người này là hướng xấu của người kia. Lúc đó thường ưu tiên hướng hợp cả hai ở mức trung bình, hoặc chấp nhận hợp một người và để những yếu tố khác bù lại.

Ví dụ đọc một căn bếp thật

Giả sử người trụ cột cung Khảm (Đông tứ mệnh). Bốn phương tốt của Khảm là Đông Nam (Sinh Khí), Đông (Thiên Y), Nam (Diên Niên), Bắc (Phục Vị). Bốn phương xấu là Tây Nam, Đông Bắc, Tây Bắc, Tây.

Bếp nhà này tựa vào tường phía Tây, mặt bếp quay về phía Đông. Lưng bếp ở Tây (Họa Hại, phương xấu), mặt bếp nhìn Đông (Thiên Y, phương tốt): đúng "tọa hung hướng cát". Không cần làm gì thêm.

Nếu bếp tựa tường Đông, mặt nhìn Tây thì ngược lại. Trước khi tính đập phá, nên xem phần "khi nào không nên xoay bếp" ở dưới.

Bảng tra nhanh bốn phương tốt theo cung phi

Thứ tự trong cột là Sinh Khí, Thiên Y, Diên Niên, Phục Vị. Cung phi tính theo năm sinh và giới tính; muốn tra nhanh dùng công cụ cung mệnh trên trang, đừng tự nhẩm vì rất dễ lệch ở người sinh tháng Giêng, tháng Chạp.

Những chỗ đặt bếp đáng lo hơn chuyện hướng

Một căn bếp đúng hướng mà đặt sai chỗ vẫn khó dùng và nguy hiểm. Mấy chỗ sau đây đáng sửa trước:

• Bếp sát cửa sổ hoặc cửa ra ban công: gió lùa làm tắt lửa bếp ga, rèm cửa có thể bén lửa.
• Bếp ngay dưới vị trí nhà vệ sinh tầng trên: nguy cơ thấm, rò nước xuống khu nấu.
• Bếp đặt chỗ không có đường thoát khói: dầu mỡ bám trần, khí dư từ bếp ga đọng lại.
• Bình gas đặt sát lò nướng, sát ổ cắm hoặc nơi nắng chiếu trực tiếp.

Phong thủy cũng có lời dặn tương tự: bếp không đặt dưới nhà vệ sinh, không đặt chỗ "gió thổi tắt lửa". Ở những điểm này, lời dặn xưa và an toàn hôm nay đi cùng một hướng.

Khi nào không nên xoay bếp chỉ vì hướng

Xoay bếp thường kéo theo dời đường ống gas, ống nước, ống thoát khói, tủ bếp trên dưới, có khi phải đục tường. Chi phí và rủi ro rò rỉ tăng lên đáng kể.

Nên cân nhắc giữ nguyên nếu: bếp hiện tại thông thoáng, an toàn, nấu thuận tay; nhà đi thuê; dãy tủ còn tốt; hoặc hướng chỉ lệch so với phương tốt chứ không ngược hẳn. Trường hợp này điều chỉnh nhỏ bằng cách xoay hướng đứng nấu của bếp đảo, hoặc đơn giản là giữ bếp sạch, đủ sáng.

Nên tính lại khi đằng nào cũng làm lại bếp: xây mới, cải tạo toàn bộ, thay cả dãy tủ. Lúc ấy chọn hướng hợp tuổi gần như không tốn thêm tiền.

Bếp đảo và bếp chữ I trong căn hộ

Căn hộ chung cư thường có vị trí bếp cố định theo thiết kế, đường gas và khói đã đi sẵn. Dời bếp trong căn hộ phần lớn phải xin phép ban quản lý và gần như không đáng.

Với bếp đảo, mặt bếp quay về phía nào thì lấy hướng phía đó. Người nấu đứng giữa đảo và tường, quay lưng vào tường. Nếu hướng chưa hợp, có thể chuyển bếp từ sang cạnh đảo bên kia khi làm lại đảo, thay vì dời cả khu bếp.

Bếp chữ I dọc một bức tường thì gần như không xoay được; ưu tiên là khoảng cách bếp với bồn rửa và tủ lạnh, chuyện được bàn kỹ ở bài riêng về bếp đối bồn rửa.

Hiểu lầm hay gặp về hướng bếp

• "Bếp phải quay về hướng nhà": không có quy tắc này; hướng nhà lấy theo cửa chính, hướng bếp tính riêng.
• "Đặt sai hướng là hao tài, bệnh tật": là cách nói dọa của một số người bán dịch vụ. Sách gốc chỉ nói tốt xấu ở mức khuynh hướng.
• "Bếp từ không có lửa nên đặt đâu cũng được": vẫn cần thông gió vì dầu mỡ, hơi nước và nhiệt.
• "Đo hướng bằng la bàn đặt trên mặt bếp": mặt bếp từ, nồi gang làm la bàn lệch nhiều độ.

Thứ tự nên làm khi sắp xếp lại bếp

1. Kiểm an toàn: đường gas, van, ổ cắm, hút mùi, bình chữa cháy nhỏ.
2. Xác định vị trí bếp không sát cửa sổ, không dưới nhà vệ sinh.
3. Sắp tam giác bếp, bồn rửa, tủ lạnh cho thuận tay.
4. Đo hướng bếp, đối chiếu cung phi người được chọn.
5. Nếu đang làm mới: chọn hướng hợp; nếu không: giữ nguyên và chăm sạch sẽ.

Làm theo thứ tự này thì không bao giờ phải đập lại một căn bếp chỉ vì đã đặt hướng trước khi tính chuyện an toàn.

Một vài vật dụng nhỏ cho góc bếp

Nhiều gia đình thích đặt một món nhỏ mang ý nghĩa đủ đầy ở góc bếp hoặc phòng ăn: hũ gạo đầy, chén tiền xu, một chiếc la bàn để tiện đo hướng khi sắp xếp. Những món này nên đặt xa bếp lửa, xa bồn rửa và không chiếm chỗ thao tác.

Nếu cần một chiếc la bàn chuẩn để đo hướng bếp thay cho điện thoại, có thể tham khảo các loại la bàn và thước Lỗ Ban tại thegioiphongthuy.com, nhớ đo khi bếp tắt và cách xa đồ kim loại lớn.

Câu hỏi thường gặp